2025'te alınan iki lisans iptali kararının hukuki dayanağı, kullanıcı fonlarının güvenliği, sektöre etkileri ve reform önerileri.
Giriş
2025 yılı, Türkiye'de finansal teknolojiler (fintech) alanında faaliyet gösteren elektronik para kuruluşları açısından bir dönüm noktası olmuştur. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ("TCMB"), art arda aldığı iki kritik kararla, Papara Elektronik Para A.Ş. ve İninal Ödeme ve Elektronik Para Hizmetleri A.Ş.'nin faaliyet izinlerini iptal etmiştir (Resmî Gazete, 31.10.2025 ve 08.11.2025). Bu gelişme, 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun ("6493 sayılı Kanun") çerçevesinde Türkiye'nin elektronik para piyasasında şimdiye kadar görülmemiş ölçüde bir regülasyon sıkılaşmasına işaret etmektedir (6493 s. K. m. 16, 18, 19).
Finansal inovasyonun en dinamik alanlarından biri olan elektronik para sektörü, 2013 yılında yürürlüğe giren 6493 sayılı Kanun ile hukuki bir statü kazanmış, 2020'de yapılan düzenlemelerle birlikte bu alandaki gözetim yetkisi BDDK'dan TCMB'ye devredilmiştir (Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 2020/85). Ancak son dönemde yaşanan bu iki lisans iptali, Merkez Bankası'nın yalnızca para politikası değil, aynı zamanda finansal istikrar ve tüketici güvenliği hedefleri doğrultusunda daha aktif bir denetim organı haline geldiğini göstermektedir.
Bu kararlar, hem elektronik para kuruluşlarının hukuki yükümlülüklerinin sınırlarını yeniden gündeme taşımış hem de fintech sektöründe faaliyet gösteren girişimlerin regülasyon uyumuna (compliance) dair farkındalığını artırmıştır. Bu bağlamda temel soru şudur: TCMB, hangi hukuki gerekçelere dayanarak bu kuruluşların faaliyet izinlerini iptal etmiştir ve bu kararlar, Türkiye'nin fintech ekosisteminde nasıl bir dönüşüm yaratacaktır?
Aşağıdaki analiz, bu soruya yanıt arayarak İninal ve Papara vakaları üzerinden Türk elektronik para hukukunun mevcut durumunu ve geleceğini incelemektedir.
II. Hukuki Dayanak ve Mevzuat Çerçevesi
Türkiye'de elektronik para ve ödeme hizmetleri alanındaki faaliyetler, 6493 sayılı Kanun ile düzenlenmiştir (RG, 27.06.2013, Sayı: 28690). Bu Kanun, bir kuruluşun ödeme hizmeti sunabilmesi veya elektronik para ihraç edebilmesi için öncelikle TCMB'den faaliyet izni almasını zorunlu kılar (6493 s. K. m. 15/1).
Kanun'un 16. maddesi, faaliyet izninin hangi durumlarda iptal edilebileceğini ayrıntılı biçimde belirlemiştir. Özellikle m. 16/1-(ç) bendine göre, elektronik para kuruluşunun "yükümlülüklerini süresinde yerine getirmemesi veya mali bünyesinin zayıflaması" durumunda Merkez Bankası, faaliyet iznini iptal etme yetkisine sahiptir. Aynı maddenin (e) bendi ise, "işletme sisteminin güvenilirliğini veya hizmet sürekliliğini zedeleyecek nitelikte ciddi ihlallerin" iptal sebebi olabileceğini öngörmektedir. Dolayısıyla, TCMB'nin hem İninal hem de Papara için aldığı iptal kararlarının, Kanun'un bu iki bendine dayandırılması hukuken dikkat çekicidir.
Buna ek olarak, Kanun'un 18. ve 19. maddeleri denetim ve yaptırım mekanizmalarını düzenler. Madde 18, TCMB'nin ödeme ve elektronik para kuruluşlarının "her türlü işlem ve hesaplarını denetleme yetkisini" içerir; madde 19 ise bu denetim sonucunda tespit edilen ihlallere karşı alınacak önlemleri (faaliyetin geçici durdurulması, uyarı, lisans iptali) belirler. Bu hükümler, Merkez Bankası'nın yalnızca izin veren değil, aynı zamanda aktif gözetim ve yaptırım uygulayan bir düzenleyici otorite olduğunu göstermektedir.
2020 yılında yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ödeme ve elektronik para kuruluşlarına ilişkin gözetim yetkisi BDDK'dan alınarak TCMB'ye devredilmiştir. Bu değişiklik, Türkiye'nin fintech piyasasında "tek elden denetim" modeline geçişini sağlamış; dolayısıyla TCMB, hem lisans veren hem lisansı geri alabilen otorite konumuna gelmiştir.
Her iki karar da, Merkez Bankası'nın "risk tabanlı denetim" yaklaşımının somut bir tezahürüdür; yani yalnızca finansal performans değil, aynı zamanda uyum süreçleri, işlem güvenliği ve kara para aklama riskleri de göz önüne alınmıştır (6493 s. K. m. 23/1; MASAK Tebliği No. 19).
III. Olayların Kronolojisi ve Kısa Vaka Analizi
A. İninal Vakası
Türkiye'nin elektronik para piyasasında öncü kuruluşlarından biri olan İninal, 20 Haziran 2013 tarihinde TCMB'den aldığı lisansla faaliyet göstermeye başlamıştı. Şirket, özellikle ön ödemeli kart çözümleriyle geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşmış, perakende ödeme ekosisteminde önemli bir pay edinmişti.
Ancak 8 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan TCMB kararıyla, İninal'in faaliyet izni iptal edilmiştir (Resmî Gazete, 08.11.2025, Sayı: 33071). Karar metninde, iptalin hukuki dayanağı olarak 6493 sayılı Kanun'un 16. maddesinin (ç) ve (e) bentleri ile 19. maddesi gösterilmiştir.
TCMB'nin iptal kararı sonrası, şirketin kullanıcı bakiyeleriyle ilgili olarak koruma hesaplarındaki fonların güvence altında olduğu açıklanmıştır (6493 s. K. m. 20/1). Bu hüküm, kullanıcıların elektronik para kuruluşuna devrettikleri tutarların, kuruluşun kendi malvarlığından ayrı olarak saklanmasını zorunlu kılarak, bu tür idari işlemlerde tüketici mağduriyetini önlemeyi amaçlamaktadır.
B. Papara Vakası
Papara Elektronik Para A.Ş., 21 Nisan 2016 tarihinde aldığı TCMB lisansı ile faaliyet göstermeye başlamış ve kısa sürede Türkiye'nin en bilinen dijital cüzdan platformlarından biri haline gelmiştir. Ancak 2025 yılının ilk yarısından itibaren şirket hakkında kara para aklama ve yasa dışı bahis gelirlerinin finansmanı iddialarıyla çeşitli soruşturmalar yürütülmüş, bu süreçte TMSF kayyum olarak atanmıştır (Euronews Türkiye, 27.05.2025).
Bu süreci takiben, 31 Ekim 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan TCMB kararı ile Papara'nın da faaliyet izni iptal edilmiştir (Resmî Gazete, 31.10.2025, Sayı: 33063). Papara yönetimi, kullanıcı fonlarının koruma hesaplarında mevzuata uygun biçimde tutulduğunu ve iade sürecinin başlatıldığını duyurmuştur.
Papara vakasının önemi, yalnızca idari bir lisans iptaliyle sınırlı değildir. Bu karar, fintech sektöründe kara para aklama (AML) ve yasa dışı bahis riskleri nedeniyle alınan ilk yüksek profilli iptal kararı olarak değerlendirilmiştir.
C. Ortak Hukuki Değerlendirme
Her iki olay, 6493 sayılı Kanun'un 16. ve 19. maddelerine dayandırılmış olup, TCMB'nin fintech alanında risk esaslı denetim politikasını kararlılıkla uyguladığını göstermektedir. Papara vakasında finansal suçlara ilişkin risklerin öne çıkması, İninal vakasında ise sistem güvenliği ve yükümlülük ihlallerinin tespit edilmesi, TCMB'nin aynı yasal dayanakları farklı içeriklerle kullanabildiğini göstermektedir.
Sonuç olarak, İninal ve Papara vakaları, Türkiye'de elektronik para hukukunun artık yalnızca inovasyon odaklı değil, denetim ve uyum merkezli bir döneme girdiğini ortaya koymuştur.
IV. Hukuki ve Ekonomik Etkilerin Analizi
A. Kullanıcı Hakları ve Fon Güvenliği
Elektronik para kuruluşlarının faaliyet izinlerinin iptali, ilk etapta kullanıcı fonlarının güvenliği açısından endişe yaratmaktadır. Ancak 6493 sayılı Kanun'un 20. maddesi, elektronik para kuruluşlarının müşteri varlıklarını koruma hesaplarında, kendi malvarlıklarından ayrı tutmasını zorunlu kılar. Bu hesaplar, kuruluşun iflası veya faaliyet izninin iptali hâlinde dahi alacaklıların haczine veya tasfiyeye konu edilemez (6493 s. K. m. 20/3). Ayrıca 23. madde, faaliyetlerin durdurulması veya iptali hâlinde kullanıcı fonlarının "en kısa sürede iade edilmesini" zorunlu kılar.
Dolayısıyla, hukuken bu tür bir iptal, kullanıcı açısından malvarlığı kaybı riski değil, yalnızca erişim gecikmesi riski doğurur. Bu yönüyle Türk hukuk sistemi, Avrupa Birliği'nin Elektronik Para Direktifi (2009/110/EC) ile paralel bir koruma mekanizması benimsemiştir.
B. Fintech Ekosistemine Etkiler
Papara ve İninal gibi iki büyük oyuncunun lisans iptali, Türkiye'nin elektronik para sektöründe regülasyon kaynaklı bir şok etkisi yaratmıştır. Bu iki kuruluş, 2024 sonu itibarıyla toplam pazarın yaklaşık %70'ine yakın bir kullanıcı tabanına sahipti (Deloitte Fintech Raporu, 2024). Bu nedenle, iptaller kısa vadede kullanıcı güveninde azalma ve dijital ödeme sistemlerinde geçici bir belirsizlik doğurmuştur.
Öte yandan, bu gelişmelerin yatırımcı güveni üzerinde kısa vadeli olumsuz etkiler doğurması kaçınılmazdır. Özellikle yabancı yatırımcılar açısından, fintech piyasasında öngörülebilirlik ("regulatory predictability") kavramı büyük önem taşımaktadır. Ancak uzun vadede, düzenleyici disiplinin artması, sektörün kurumsal güvenilirliğini ve uluslararası itibarını güçlendirecektir.
C. Hukuki Yönetişim ve Regülasyon Yaklaşımı
TCMB'nin Papara ve İninal kararları, Türkiye'de fintech hukukunun artık "reaktif denetim"den "proaktif yönetişim" modeline geçtiğini göstermektedir. Bu tür kararlar, fintech şirketleri açısından "idari yaptırımın en ağır şekli" olarak kabul edilmektedir; zira faaliyet izni iptali, hem ticari faaliyeti durdurur hem de marka itibarını kalıcı biçimde zedeler (Danıştay 13. Daire E. 2019/2173, K. 2021/1456).
Hukuki açıdan, bu kararların yargısal denetime tabi olduğu da unutulmamalıdır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesi, idari işlemlere karşı iptal davası açılabileceğini ve gerekli hâllerde yürütmenin durdurulması talep edilebileceğini düzenler.
D. Ekonomik Dengeler ve Piyasa Etkileri
Ekonomik açıdan bakıldığında, bu kararların kısa vadede ödeme sistemleri piyasasında rekabet azalmasına yol açması beklenmektedir. Ancak uzun vadede, TCMB'nin uyguladığı sıkı denetim politikaları, piyasaya giriş bariyerlerini yükselterek daha sürdürülebilir bir finansal ekosistem oluşturacaktır. Böylelikle Türkiye'nin fintech piyasası orta vadede "yüksek giriş maliyetli ama düşük sistemik riskli" bir modele evrilecektir.
V. Elektronik Para Kuruluşları İçin Hukuki Dersler
Papara ve İninal vakaları, 6493 sayılı Kanun'un yalnızca teorik bir çerçeve değil, fiilen uygulanan bir denetim ve yaptırım sistemi olduğunu ortaya koymuştur. Bu nedenle elektronik para kuruluşlarının, faaliyet izinlerini koruyabilmek için çok katmanlı bir uyum (compliance) sistemi benimsemeleri hukuken zorunludur.
- Uyum yönetimi: düzenli uyum raporları, AML/KYC prosedürleri ve risk değerlendirme belgeleri; 5549 sayılı Kanun kapsamındaki "müşterini tanı" yükümlülüğü ve MASAK Tebliği No. 19 uyarınca şüpheli işlem bildirimleri.
- İç kontrol ve denetim: yıllık iç denetim raporu, bağımsız dış denetim, denetim bulgularına ilişkin aksiyon planları ve kayıtların en az 10 yıl saklanması (6493 s. K. m. 23/3).
- Veri güvenliği: KVKK'ya uygun açık rıza metinleri, veri işleme envanteri, siber güvenlik olay yönetim planı ve veri ihlali bildirimi yükümlülükleri (KVKK m. 12/5).
- Avukatlar için: lisans koruma stratejisi, iç denetim planı, MASAK ve KVKK yükümlülüklerinin entegrasyonu ve idari dava yolları (İYUK m. 27–28) konusunda yönlendirme.
Sonuç olarak, Papara ve İninal kararları, elektronik para sektöründe faaliyet gösteren tüm şirketler için uyumun artık rekabet avantajı değil, varlık şartı hâline geldiğini ortaya koymuştur.
VI. Değerlendirme ve Reform Önerileri
- Denetim sürecinde şeffaflık ve kademeli yaptırım ilkesi: 6493 sayılı Kanun'un 19. maddesine "kademeli yaptırım" mekanizmasının açıkça eklenmesi; önce uyarı, ardından geçici askıya alma veya faaliyet sınırlandırması. Benzer bir model PSD2 (EU) 2015/2366 kapsamında uygulanmaktadır.
- Regülasyon–inovasyon dengesi: Birleşik Krallık'taki FCA "regulatory sandbox" modeline benzer şekilde TCMB bünyesinde bir Fintech Rehberlik Ofisi ve ön görüşme (pre-approval consultation) mekanizması.
- Denetim kurumları arasında eşgüdüm: TCMB, MASAK ve KVKK arasında ortak bir protokol ile "Fintech Denetim Koordinasyon Kurulu" kurulması; mükerrer yaptırım yasağı (ne bis in idem) açısından hukuki belirlilik.
- Yatırımcı koruması: lisansı iptal edilen kuruluşun fon yönetimi ve iade süreci hakkında TCMB'nin kamuoyuna düzenli bilgilendirme yapması.
- Akademik ve mesleki eğitim: Türkiye Barolar Birliği ve TCMB işbirliğiyle "Fintech Hukuku Sertifika Programı" gibi mesleki eğitimler.
VII. Sonuç
2025 yılında Papara ve İninal hakkında alınan faaliyet izni iptali kararları, Türk fintech hukukunun tarihinde önemli bir dönüm noktasını temsil etmektedir. Bu kararlar, 6493 sayılı Kanun'un 16. ve 19. maddelerinin uygulama gücünü ilk kez bu denli somut biçimde göstermiştir.
Türkiye, finansal teknolojiler alanında "hızlı büyüme – gevşek denetim" modelinden çıkmış; bunun yerine "inovasyon – güvenlik dengesi"ne dayalı, kurumsallaşmış bir düzenleyici rejime geçiş yapmıştır. Bununla birlikte, hukuki öngörülebilirlik ve ölçülülük ilkeleri bakımından sistemin bazı revizyonlara ihtiyaç duyduğu da açıktır.
Sonuç olarak, Papara ve İninal kararları bir "yasaklama" değil, bir "uyarı" niteliği taşımaktadır. Gelecekteki hedef, hukukla inovasyonu dengeleyen, rekabeti teşvik eden, ama kamu güvenliğini koruyan bir fintech ekosistemi kurmaktır; bu da ancak şeffaf, ölçülü ve öngörülebilir bir regülasyon kültürüyle mümkündür.
Kaynakça
- 6493 sayılı Kanun, RG 27.06.2013, Sayı: 28690; Resmî Gazete 31.10.2025 (Sayı: 33063) ve 08.11.2025 (Sayı: 33071).
- Directive (EU) 2015/2366 (PSD2); Directive 2009/110/EC; Directive 2014/49/EU.
- Danıştay 13. Daire, E. 2018/2345, K. 2020/1212; E. 2019/2173, K. 2021/1456; E. 2020/1398, K. 2022/903.
- Deloitte Türkiye, Fintech Türkiye 2024 Raporu; Fintech İstanbul, Türkiye Fintech Ekosistemi 2025; IMF Fintech Note (2022); OECD Fintech Regulation and Supervision Framework (2023); World Bank Fintech Policy Paper (2023).
- FATF Recommendations (2021); FCA Regulatory Sandbox Report (2023); BaFin Akademie (2022).
- MASAK Genel Tebliği No. 19; 5549 sayılı Kanun; 6698 sayılı KVKK; 2577 sayılı İYUK.
- Aksoy, B. (2023), Bankacılık Hukuku Dergisi 37; Erdem, E. (2024), İstanbul Hukuk Mecmuası 79(2); Kızılot, Ş. (2020), Finansal Teknolojiler ve Hukuki Düzenleme; Yılmaz, S. (2023), Türkiye'de Elektronik Para Kuruluşlarının Hukuki Statüsü.




